fbpx

Zdrowie i motywacja > Ciało biegacza > Zdrowie i motywacja

Co się dzieje z organizmem, gdy nagle rezygnujemy z aktywności?

Fot: Unsplash.com

Fot: Unsplash.com

Ciało systematycznie poddawane wysiłkowi fizycznemu ulega wielu zmianom. Przyzwyczaja się też do intensywności ćwiczeń, nie tylko fizycznie, ale również psychicznie. Nagła przerwa w uprawianiu sportu może być dla organizmu szokiem. Skutki takiego stanu rzeczy są różne, jednak zmiany zauważymy dość szybko.

Autor tekstu: Łukasz Małek, Jarosław Cieśla

Sport dla organizmu człowieka

Skutki nagłego przerwania uprawiania sportu zależą od tego jak długo trenowaliśmy i przy jakiej intensywności. Im te dwa czynniki były większe, tym większych zmian możemy się spodziewać. Nasz organizm adaptuje się bowiem do wysiłków i zmiany te będą się przynajmniej częściowo odwracały po jego zaprzestaniu. Regularne, intensywne uprawianie sportu prowadzi do wzrostu wydolności, a co za tym idzie do lepszego samopoczucia poprzez przebudowę strukturalną organizmu, ale także poprzez zmianę metabolizmu.

Z punktu widzenia zmian strukturalnych dochodzi do spadku zawartości tkanki tłuszczowej, wzrostu masy tkanki mięśniowej (szczególnie w sportach siłowych), wzrostu objętości jam serca i masy mięśnia sercowego, zmniejszenia sztywności mięśnia sercowego, spadku spoczynkowego tętna oraz do poprawy parametrów biochemicznych organizmu. Stosując proste porównanie sport można uważać za jedno z najbardziej naturalnych lekarstw pozwalających trzymać w ryzach nasze predyspozycje genetyczne do niektórych chorób.

Skutki nagłego odstawienia

Jeśli zaprzestajemy uprawiania sportu to tak, jakbyśmy niespodziewanie odstawiali lekarstwo z wszystkimi tego konsekwencjami dla zdrowia. Nagła przerwa w treningach odbija się odwrotnie na wszystkich wymienionych wyżej obszarach – od gorszego samopoczucia, mniejszej wydolności fizycznej, poprzez wzrost masy ciała (szczególnie tkanki tłuszczowej), szybsze bicia serca w spoczynku, czasem wzrost ciśnienia tętniczego, aż po zmianę stężenia niektórych parametrów biochemicznych, takich jak cholesterol czy glukoza.

Przykłady obserwacji profesjonalnych sportowców, głównie zawodników futbolu amerykańskiego i piłkarzy pokazują, że całkowite zaprzestanie sportu może być związane z większym ryzykiem sercowo-naczyniowym niż w populacji ogólnej. Głównym czynnikiem za to odpowiedzialnym jest nagły wzrost masy ciała poprzez niedopasowanie diety do zmienionych warunków zużycia energii. Jeśli nagle zaprzestajemy uprawiania sportu powinniśmy o tym pamiętać i zmienić niektóre nawyki żywieniowe. Może dojść do otyłości, która powoduje następnie inne choroby takie jak cukrzyca, hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, a wszystkie te czynniki ryzyka promują miażdżycę i jej powikłania (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu) oraz zaburzenia rytmu – szczególnie migotanie przedsionków.

Co pocieszające, przynajmniej jeden z czynników ryzyka występuje zdecydowanie rzadziej u osób, które porzuciły sport – palenie papierosów. Nic więc dziwnego, że byłych zawodowych sportowców, którzy utrzymują regularną aktywność fizyczną cechuje dużo lepszy profil czynników ryzyka, niż sportowców prowadzących jedynie siedzący tryb życia.

Jeśli to możliwe, nie powinniśmy zatem całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej, a zmienić jej intensywność i/lub rodzaj, aby maksymalnie utrzymać korzyści ogólno-zdrowotne płynące ze sportu. Nie wszystkie zmiany cofają się całkowicie. Byli zawodowi sportowcy, często już do końca życia mają nieco większe serca, grubszy mięsień sercowy, wolniejszy rytm bicia serca.

Powrót do sportu po przerwie

Im dłuższa przerwa w uprawianiu sportu, tym powrót do regularnej aktywności powinien odbywać się bardziej stopniowo. Już bowiem po kilku dniach/tygodniach pauzy w treningach (roztrenowania) nasza wydolność znacznie spada.

Dynamikę zmian jakie zachodzą w organizmie dobrze obrazuje badanie przeprowadzone na biegaczach amatorach w średnim wieku, którzy uczestniczyli w 18-tygodniowym programie treningowym przygotowującym do maratonu w Bostonie, a potem przez 8 tygodni nie uprawiali sportu. Badano ich wszechstronnie przed zawodami, a następnie po 4 i 8 tygodniach roztrenowania.

W początkowej fazie (do 4 tygodnia przerwy) dochodziło do redukcji objętości osocza, grubości i masy mięśnia lewej komory oraz objętości prawego przedsionka (o 5-10%). W dalszym okresie zmniejszała się objętość prawej komory. Przełożyło się to na znacznie krótszy czas do maksymalnego zmęczenia w czasie próby wysiłkowej przeprowadzonej po 8 tygodniach przerwy w uprawianiu sportu.

Bieganie-a-problemy-z-sercem-fot.-Istockphoto.com_

\Nie możemy się zatem spodziewać, że wracając do sportu od razu osiągniemy ten sam poziom wytrenowania, na którym znajdowaliśmy się przed przerwą. Potrzeba podobnego kilkutygodniowego okresu, aby to zrobić. Nie możemy oczekiwać zbyt szybkich wyników, a zmuszając organizm do nadmiernie intensywnych wysiłków po przerwie, narażamy się na w najlepszym wypadku frustrację, a w gorszym na kontuzję.

Zaletą przerwy w uprawianiu sportu jest bez wątpienia regeneracja, szczególnie u osób bardzo intensywnie trenujących, na granicy przetrenowania, albo po jej przekroczeniu. Pozwala to uzupełnić zapasy mikroelementów, poprawić odporność organizmu, wyrównać niedobory kaloryczne, wyleczyć przewlekłe stany zapalne. Krótkie okresy roztrenowania są zatem zalecane i praktykowane przez sportowców trenujących na granicy możliwości organizmu. Krótka przerwa w uprawianiu sportu wpływa raczej na poprawę życia towarzyskiego i rodzinnego, na które mamy po prostu więcej czasu. Z drugiej strony narasta frustracja ze spadającej formy, przyrostu masy ciała itp. Nie wydzielą się regularnie endorfiny nagradzające nas za duży wysiłek, co odbijać się może na naszym samopoczuciu ogólnym. W tym wypadku jednak są to zmiany bardziej indywidualne.

Podsumowanie

Reasumując należy stwierdzić, że lepiej dla naszego organizmu, który wcześniej poddawany był intensywnym ćwiczeniom sportowym, aby całkowicie nie rezygnować z aktywności fizycznej. Lepiej jest zmienić jej rodzaj i zmniejszyć, czy też zmodyfikować obciążenia wysiłkowe, po to, żeby nadal czerpać korzyści ogólno-zdrowotne płynące ze sportu.

O autorze

Łukasz Małek – kardiolog specjalizujący się w dziedzinie kardiologii sportowej na St. George’sUniversity w Londynie, profesor i wykładowca w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, na co dzień prowadzący Poradnię Kardiologii Sportowej w Instytucie Kardiologii w Warszawie. Z zamiłowania jest sportowcem-amatorem, który uprawia biegi krótko i długodystansowe. Ma na koncie ukończonych kilka maratonów ulicznych i górskich oraz kilkanaście ultramaratonów (m.in. Transgrancanaria, Bieg Granią Tatr, Zimowy Ultramaraton Karkonoski).
Profil na FB: https://www.facebook.com/kardiologsportowy
Strona www: http://www.kardiologsportowy.pl

To także ekspert Konferencji „Sportowiec Amator”. Konferencja ta jest jedynym takim wydarzeniem w Polsce, gdzie w sposób niezwykle rzetelny, a także niezwykle zwięzły i przystępny, poruszane są najróżniejsze zagadnienia związane ze zdrowiem sportowca amatora. Wydarzenie dedykowane jest wszystkim osobom aktywnym oraz tym, którzy ze sportowcami pracują zawodowo. Konferencja skupia największe autorytety medyczne w Polsce. Będzie mowa o treningu, diecie, profilaktyce kontuzji, leczeniu i rehabilitacji. Wśród tematów m.in.: jak poprawić wyniki po 40. roku życia, jak dieta wegetariańska wpływa na wyniki, trening wysokościowy, złamania zmęczeniowe i wiele innych. Konferencja odbędzie się w dn. 10-11 stycznia 2020 w Centrum Olimpijskim PKOL w Warszawie. Więcej informacji i zapisy na: www.sportowiecamator.pl

Chcesz być zawsze na bieżąco? Polub nas na Facebooku. Codzienną dawkę motywacji znajdziesz także na naszym Instagramie!
mm
Łukasz Małek

Podoba ci się ten artykuł?

5 / 5. 3

Przeczytaj też

Ocenione przez biegaczy jako nr 1 pod względem wygody w niezależnym teście przeprowadzonym przez The Biomechanics Lab na południu Australii, odsłaniające zupełnie nowy koncept, w którym komfort pełni główną rolę, oferujące jeszcze lepszą amortyzację i […]

Najbardziej komfortowe buty do biegania? Rewolucja w konstrukcji GEL-NIMBUS 25

Czy przygotowując plany treningowe, zastanawiamy się jakie mięśnie pracują podczas biegania? Odpowiedź na to pytanie pozwoli na zaplanowanie efektywnych treningów i osiąganie jak najlepszych wyników. Chęć redukcji masy ciała, pokonania określonego dystansu czy osiągania wyników […]

Jakie mięśnie pracują podczas biegania?

Fundacja DKMS wspierająca pacjentów walczących z nowotworami krwi oraz chorobami układu krwiotwórczego dołączyła do akcji #BiegamDobrze. Od dziś istnieje możliwość wsparcia Fundacji poprzez udział w największych warszawskich biegach ulicznych. Chcesz wesprzeć Fundację DKMS – pobiegnij […]

Fundacja DKMS dołącza do akcji charytatywnej #BiegamDobrze Fundacji „Maraton Warszawski”! Nowe połączenie sił

Podbiegi to jednostka treningowa, która pojawia się w programie przygotowań, jak i planach treningowych, do biegów na różnym dystansie. Wykorzystanie podbiegów w treningu biegacza to najlepszy sposób na poprawę siły biegowej. Pod warunkiem że będziemy […]

Podbiegi. Jak wykonać je poprawnie? [VIDEO]

Eliminacja produktów odzwierzęcych z diety coraz rzadziej jest wyłącznie przejawem światopoglądu, a coraz częściej stanowi świadomy wybór podyktowany względami zdrowotnymi. Czy takie rozwiązanie sprawdzi się w przypadku biegaczy? Na czym polega dieta roślinna? Już na […]

Dieta roślinna a bieganie, jak to połączyć?

Jeżeli wciąż jeszcze nie masz planów na ostatnią niedzielę marca, to przypominamy, że tego dnia odbywa się 17. Półmaraton Warszawski. Bez względu na to, czy jesteś zapalonym biegaczem, dopiero stawiasz pierwsze biegowe kroki czy nawet […]

Witamy wiosnę w Warszawie! Kilka powodów, dla których warto pojawić się 26 marca w stolicy

Nice To Fit You – jedna z najstarszych firm diet pudełkowych w Polsce, po sukcesie współpracy z Fundacją „Maraton Warszawski” w 2022 roku, postanowiła ponownie zostać sponsorem stołecznych biegów. W tym roku marka rozszerza swoje […]

“Dieta, która biegnie z Tobą.” – Nice To Fit You oficjalnym sponsorem 17. Półmaratonu Warszawskiego i 45. Maratonu Warszawskiego

Sezon halowy 2023 dopiero się rozkręca, a na listach już mamy kilka naprawdę ciekawych wyników. Co jeszcze ciekawsze, autorami co najmniej kilku z nich są reprezentantki i reprezentanci Polski. Zobaczcie, co przyniosły nam pierwsze halowe […]

Początek sezonu halowego pełen wartościowych rezultatów