fbpx

Zdrowie i motywacja > Ciało biegacza > Zdrowie i motywacja

Co się dzieje z organizmem, gdy nagle rezygnujemy z aktywności?

Fot: Unsplash.com

Fot: Unsplash.com

Ciało systematycznie poddawane wysiłkowi fizycznemu ulega wielu zmianom. Przyzwyczaja się też do intensywności ćwiczeń, nie tylko fizycznie, ale również psychicznie. Nagła przerwa w uprawianiu sportu może być dla organizmu szokiem. Skutki takiego stanu rzeczy są różne, jednak zmiany zauważymy dość szybko.

Autor tekstu: Łukasz Małek, Jarosław Cieśla

Sport dla organizmu człowieka

Skutki nagłego przerwania uprawiania sportu zależą od tego jak długo trenowaliśmy i przy jakiej intensywności. Im te dwa czynniki były większe, tym większych zmian możemy się spodziewać. Nasz organizm adaptuje się bowiem do wysiłków i zmiany te będą się przynajmniej częściowo odwracały po jego zaprzestaniu. Regularne, intensywne uprawianie sportu prowadzi do wzrostu wydolności, a co za tym idzie do lepszego samopoczucia poprzez przebudowę strukturalną organizmu, ale także poprzez zmianę metabolizmu.

Z punktu widzenia zmian strukturalnych dochodzi do spadku zawartości tkanki tłuszczowej, wzrostu masy tkanki mięśniowej (szczególnie w sportach siłowych), wzrostu objętości jam serca i masy mięśnia sercowego, zmniejszenia sztywności mięśnia sercowego, spadku spoczynkowego tętna oraz do poprawy parametrów biochemicznych organizmu. Stosując proste porównanie sport można uważać za jedno z najbardziej naturalnych lekarstw pozwalających trzymać w ryzach nasze predyspozycje genetyczne do niektórych chorób.

Skutki nagłego odstawienia

Jeśli zaprzestajemy uprawiania sportu to tak, jakbyśmy niespodziewanie odstawiali lekarstwo z wszystkimi tego konsekwencjami dla zdrowia. Nagła przerwa w treningach odbija się odwrotnie na wszystkich wymienionych wyżej obszarach – od gorszego samopoczucia, mniejszej wydolności fizycznej, poprzez wzrost masy ciała (szczególnie tkanki tłuszczowej), szybsze bicia serca w spoczynku, czasem wzrost ciśnienia tętniczego, aż po zmianę stężenia niektórych parametrów biochemicznych, takich jak cholesterol czy glukoza.

Przykłady obserwacji profesjonalnych sportowców, głównie zawodników futbolu amerykańskiego i piłkarzy pokazują, że całkowite zaprzestanie sportu może być związane z większym ryzykiem sercowo-naczyniowym niż w populacji ogólnej. Głównym czynnikiem za to odpowiedzialnym jest nagły wzrost masy ciała poprzez niedopasowanie diety do zmienionych warunków zużycia energii. Jeśli nagle zaprzestajemy uprawiania sportu powinniśmy o tym pamiętać i zmienić niektóre nawyki żywieniowe. Może dojść do otyłości, która powoduje następnie inne choroby takie jak cukrzyca, hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, a wszystkie te czynniki ryzyka promują miażdżycę i jej powikłania (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu) oraz zaburzenia rytmu – szczególnie migotanie przedsionków.

Co pocieszające, przynajmniej jeden z czynników ryzyka występuje zdecydowanie rzadziej u osób, które porzuciły sport – palenie papierosów. Nic więc dziwnego, że byłych zawodowych sportowców, którzy utrzymują regularną aktywność fizyczną cechuje dużo lepszy profil czynników ryzyka, niż sportowców prowadzących jedynie siedzący tryb życia.

Jeśli to możliwe, nie powinniśmy zatem całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej, a zmienić jej intensywność i/lub rodzaj, aby maksymalnie utrzymać korzyści ogólno-zdrowotne płynące ze sportu. Nie wszystkie zmiany cofają się całkowicie. Byli zawodowi sportowcy, często już do końca życia mają nieco większe serca, grubszy mięsień sercowy, wolniejszy rytm bicia serca.

Powrót do sportu po przerwie

Im dłuższa przerwa w uprawianiu sportu, tym powrót do regularnej aktywności powinien odbywać się bardziej stopniowo. Już bowiem po kilku dniach/tygodniach pauzy w treningach (roztrenowania) nasza wydolność znacznie spada.

Dynamikę zmian jakie zachodzą w organizmie dobrze obrazuje badanie przeprowadzone na biegaczach amatorach w średnim wieku, którzy uczestniczyli w 18-tygodniowym programie treningowym przygotowującym do maratonu w Bostonie, a potem przez 8 tygodni nie uprawiali sportu. Badano ich wszechstronnie przed zawodami, a następnie po 4 i 8 tygodniach roztrenowania.

W początkowej fazie (do 4 tygodnia przerwy) dochodziło do redukcji objętości osocza, grubości i masy mięśnia lewej komory oraz objętości prawego przedsionka (o 5-10%). W dalszym okresie zmniejszała się objętość prawej komory. Przełożyło się to na znacznie krótszy czas do maksymalnego zmęczenia w czasie próby wysiłkowej przeprowadzonej po 8 tygodniach przerwy w uprawianiu sportu.

Bieganie-a-problemy-z-sercem-fot.-Istockphoto.com_

\Nie możemy się zatem spodziewać, że wracając do sportu od razu osiągniemy ten sam poziom wytrenowania, na którym znajdowaliśmy się przed przerwą. Potrzeba podobnego kilkutygodniowego okresu, aby to zrobić. Nie możemy oczekiwać zbyt szybkich wyników, a zmuszając organizm do nadmiernie intensywnych wysiłków po przerwie, narażamy się na w najlepszym wypadku frustrację, a w gorszym na kontuzję.

Zaletą przerwy w uprawianiu sportu jest bez wątpienia regeneracja, szczególnie u osób bardzo intensywnie trenujących, na granicy przetrenowania, albo po jej przekroczeniu. Pozwala to uzupełnić zapasy mikroelementów, poprawić odporność organizmu, wyrównać niedobory kaloryczne, wyleczyć przewlekłe stany zapalne. Krótkie okresy roztrenowania są zatem zalecane i praktykowane przez sportowców trenujących na granicy możliwości organizmu. Krótka przerwa w uprawianiu sportu wpływa raczej na poprawę życia towarzyskiego i rodzinnego, na które mamy po prostu więcej czasu. Z drugiej strony narasta frustracja ze spadającej formy, przyrostu masy ciała itp. Nie wydzielą się regularnie endorfiny nagradzające nas za duży wysiłek, co odbijać się może na naszym samopoczuciu ogólnym. W tym wypadku jednak są to zmiany bardziej indywidualne.

Podsumowanie

Reasumując należy stwierdzić, że lepiej dla naszego organizmu, który wcześniej poddawany był intensywnym ćwiczeniom sportowym, aby całkowicie nie rezygnować z aktywności fizycznej. Lepiej jest zmienić jej rodzaj i zmniejszyć, czy też zmodyfikować obciążenia wysiłkowe, po to, żeby nadal czerpać korzyści ogólno-zdrowotne płynące ze sportu.

O autorze

Łukasz Małek – kardiolog specjalizujący się w dziedzinie kardiologii sportowej na St. George’sUniversity w Londynie, profesor i wykładowca w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, na co dzień prowadzący Poradnię Kardiologii Sportowej w Instytucie Kardiologii w Warszawie. Z zamiłowania jest sportowcem-amatorem, który uprawia biegi krótko i długodystansowe. Ma na koncie ukończonych kilka maratonów ulicznych i górskich oraz kilkanaście ultramaratonów (m.in. Transgrancanaria, Bieg Granią Tatr, Zimowy Ultramaraton Karkonoski).
Profil na FB: https://www.facebook.com/kardiologsportowy
Strona www: http://www.kardiologsportowy.pl

To także ekspert Konferencji “Sportowiec Amator”. Konferencja ta jest jedynym takim wydarzeniem w Polsce, gdzie w sposób niezwykle rzetelny, a także niezwykle zwięzły i przystępny, poruszane są najróżniejsze zagadnienia związane ze zdrowiem sportowca amatora. Wydarzenie dedykowane jest wszystkim osobom aktywnym oraz tym, którzy ze sportowcami pracują zawodowo. Konferencja skupia największe autorytety medyczne w Polsce. Będzie mowa o treningu, diecie, profilaktyce kontuzji, leczeniu i rehabilitacji. Wśród tematów m.in.: jak poprawić wyniki po 40. roku życia, jak dieta wegetariańska wpływa na wyniki, trening wysokościowy, złamania zmęczeniowe i wiele innych. Konferencja odbędzie się w dn. 10-11 stycznia 2020 w Centrum Olimpijskim PKOL w Warszawie. Więcej informacji i zapisy na: www.sportowiecamator.pl

mm
Łukasz Małek

Podoba ci się ten artykuł?

5 / 5. 1

Przeczytaj też

W stolicy zakończył się weekend maratoński. Metę 42. PZU Orlen Maratonu Warszawskiego pokonało 1000 osób. W tym roku, z racji na obostrzenia wynikające z trwającej pandemii, 42. PZU ORLEN Maraton Warszawski został podzielony na 4 […]

42. PZU Orlen Maraton Warszawski – bieg faworytów [RELACJA LIVE]

Od ponad 40 lat ostatni weekend września przemienia się w stolicy w prawdziwe święto biegania. Nie inaczej jest i w tym roku, choć reżim sanitarny wymusił na organizatorach duże zmiany w formule oraz trasie imprezy. […]

Właśnie wystartował 42. PZU ORLEN Maraton Warszawski!

Japoński producent sprzętu sportowego, ASICS przedstawia nową linię butów do biegania, wykorzystującą materiały pochodzące z recyklingu plastikowych butelek. Kolekcja Edo Era Tribute Pack to wyraz uznania dla miasta Edo (współczesnego Tokio) i jego prężnych działań […]

Ekologia idzie w parze z modą. ASICS sięga do korzeni Tokio i prezentuje nową kolekcję z materiałów wielokrotnego użytku

Zakończyła się tegoroczna, wyjątkowa edycja 1MILI. Przez całe wakacje trwała Wirtualna 1MILA, inicjatywa łącząca bieganie z pomaganiem. A następnie, w kolejne trzy niedziele września, odbyły się symboliczne finały tych wirtualnych zmagań, czyli kameralne imprezy na […]

Wirtualna, realna i dobroczynna. 1MILA 2020 za nami!

W ostatni weekend września Warszawa zamieni się w stolicę biegania. 1000 zawodników zmierzy się na legendarnym dystansie 42km 195m. PZU ORLEN Maraton Warszawski startuje nieprzerwanie od 1979 roku i jest symbolem niezłomności, odbywał się bowiem […]

Weekend pod znakiem 42. PZU ORLEN Maratonu Warszawskiego

Gdy nadchodzi czas jesieni, wiele osób zastanawia się, jak zadbać o odporność organizmu. Tak naprawdę budujemy ją na co dzień – poprzez to, co jemy i jaki styl życia prowadzimy. Natomiast każdy moment jest dobry […]

6 produktów żywnościowych wspomagających odporność

Fizjologii nie da się oszukać – jesteśmy w dużym procencie zbudowani z wody i potrzebujemy jej do przeprowadzania procesów życiowych. Czy jednak na przestrzeni zmieniających się pór roku, a tym samym warunków pogodowych, powinniśmy zmieniać […]

Czym i jak nawadniać się biegając przez cały rok?

Chcesz rozpocząć swoją przygodę z bieganiem? To fantastyczny pomysł. Jednak wiele rzeczy może pójść nie po Twojej myśli. Jeśli będziesz je stosować, zamiast stać się biegaczem, będziesz ciągle stawać. A to różnica. Wielu osobom wydaje […]

Jak nie stawać się biegaczem? [FELIETON]